Fundacja Instytut Rozwoju Edukacji i Przedsiębiorczości złożyła do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców wniosek o interwencję w sprawie naruszeń praw przedsiębiorców wynikających z regulaminu Programu „Aktywny Maluch 2022–2029”. Pismo zostało przygotowane w oparciu o szczegółową analizę, która wskazuje na sprzeczność postanowień programu z Konstytucją RP, ustawą o opiece nad dziećmi do lat 3, ustawą o finansach publicznych oraz prawem Unii Europejskiej.

2025 - 09 - 03

Główne zarzuty wobec regulaminu 
Program, który w założeniu miał wspierać rozwój opieki nad dziećmi do lat 3, w praktyce faworyzuje jednostki samorządu terytorialnego kosztem sektora prywatnego i społecznego. Regulamin wprowadza pozaustawowe przesłanki odmowy i wykluczenia, takie jak powiązania osobowe czy samo toczące się postępowanie, mimo że ustawa przewiduje wyłącznie wpis do ustawowego rejestru wykluczonych. Dodatkowo stworzono quasi-rejestr wykluczonych przekazywany przez wojewodów i ministra, pozbawiony podstawy prawnej i gwarancji procesowych. Jednocześnie dokument przyznaje preferencje gminom – między innymi poprzez algorytmiczny podział środków i refundację wydatków poniesionych wcześniej – a także zawiera klauzulę jednostronnej zmiany zasad w trakcie naboru, co w oczywisty sposób podważa pewność prawa i stabilność sytuacji beneficjentów.

Naruszenia prawa
Regulamin narusza m.in.:

Konsekwencje społeczne i gospodarcze
Tak skonstruowany regulamin tworzy bariery inwestycyjne i zwiększa ryzyko regulacyjne dla przedsiębiorców, a jednocześnie ogranicza stabilność i przewidywalność finansowania. W efekcie prowadzi to do stopniowego wypierania sektora prywatnego i społecznego z rynku usług opiekuńczych. Dla rodziców oznacza to zmniejszoną dostępność i różnorodność oferty, szczególnie w mniejszych miejscowościach, co w praktyce przekłada się na wyższe koszty i ograniczony wybór form opieki nad dziećmi.

Nasze działania
Fundacja zwróciła się do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców o podjęcie zdecydowanych działań na rzecz ochrony praw przedsiębiorców dotkniętych skutkami regulaminu programu „Aktywny Maluch 2022–2029”. W pierwszej kolejności oczekujemy interwencji w obronie równego traktowania przedsiębiorców, w szczególności prowadzących żłobki i kluby dziecięce, którzy zostali postawieni w gorszej sytuacji niż jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto wnieśliśmy o wystąpienie generalne skierowane do Ministra Rodziny i Polityki Społecznej oraz Prezesa Rady Ministrów, którego celem byłoby dokonanie zmian w regulaminie programu i usunięcie kryteriów dyskryminujących przedsiębiorców. Zwróciliśmy się również o przyłączenie się Rzecznika do sprawy sądowej toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, dotyczącej odmowy zawarcia umowy w ramach programu. Sprawa ta ma charakter precedensowy i jej wynik będzie miał istotne znaczenie dla sytuacji wszystkich przedsiębiorców w podobnych postępowaniach. Wreszcie, zaapelowaliśmy o podjęcie działań systemowych i monitorujących, polegających na analizie praktyki stosowania regulaminów konkursowych w obszarze opieki nad dziećmi do lat 3 oraz w innych programach skierowanych do MŚP, tak aby w przyszłości wyeliminować podobne naruszenia i zapewnić przedsiębiorcom przejrzyste, równe oraz zgodne z prawem zasady dostępu do środków publicznych.

© Copyright 2025 Instytut Rozwoju Edukacji i Przedsiębiorczości